Dünyamızdaki
canlılar arasında en kısa ömürlü olanlar böcekler. En uzun yaşama
rekoru ne bir insanda ne de başka bir memelide: Antarktik sularında
yaşayan deniz süngerinin ömrü 10.000 yılı buluyor!
Yaş otuz beş yolun yarısı eder, Dante gibi ortalarındayız ömrün…
Cahit Sıtkı Tarancı’nın ünlü Otuz Beş Yaş şiiri böyle başlıyor. Şair ne
kadar doğru söylemiş değil mi? Gerçi son 30-40 yıl içinde insan ömrü
uzadı. Ama daha uzun ömürlü insanlar genelde zengin endüstri ülkelerinde
yaşıyorlar.
Örneğin Batı Avrupalıların ortalama
yaşam süresi 79, Amerikalıların 80 iken Afrikalılar ortalama olarak 55
yıl yaşayabiliyorlar sadece. Böylece insanın dünya genelindeki ortalama
ömrü 73 yıl kadar oluyor ki bu durumda Tarancı’nın şiiri hala
güncelliğini koruyor demek. Dünya üzerindeki diğer bazı canlı türleri
için otuz beş yaş henüz bebeklik yaşı iken kimi canlılar bu kadar uzun
ömrü rüyalarında bile göremezler. Mesela Ephemoptera sineğinin
olgunlaşma evresi bir ila dört ay kadar devam eder ama bir günlük
“evlilik uçuşundan” sonra çiftleşir, yumurtalarını bırakır ve ölür.
Toplam iki ila dört hafta kadar yaşayan Ephemoptera en kısa ömürlü
canlılardan biridir. Çiğneme mekanizmaları körelmiş ve bağırsakları da
işlevsiz olduğu için sinekler beslenemezler, bu yüzden de kısa ömrünü
“evlilik uçuşu”, çiftleşme ve yumurtlama için harcıyorlar.