19. Y.Y. OSMANLI DEVLETI’NDE ISLAHAT ÇABALARI VE OSMANLI DEVLETININ SONU
a-Nizam-i Cedit
Iyi bir egitim görmüs olan III. Selim bu baris döneminden
faydalanarak, devlet içinde, özellikle askerî alanda, islahatlar yapmak
istiyordu. Bu maksatla, Nizâm-i Cedit adi verilen ilk islahat
hareketiyle, yeni bir ordu kurdu(1793). Yeniçeri Ocagi’ni
kaldiramayacagini bildiginden, öncelikle Nizâm-i Cedid denilen bu orduyu
batili tarzda düzenleyip, basarisini kanitlamak gerekliydi. Ancak
bundan sonra Yeniçeri Ocagi lagvedilebilirdi. Fakat kendileri aleyhine
ortaya çikan gelismelerden endise duyan Yeniçeriler, bazi devlet
adamlarini da yanlarina çekerek yeniliklere karsi çiktilar ve isyan
ettiler. Üstelik bu arada Napolyon Bonapart, bir orduyla Misir’i isgale
baslamisti (1798). Osmanlilar, Rusya, Ingiltere ve Sicilya’nin da
menfaatlerine dokunan Fransiz isgaline karsi harekete geçti. Ehramlar
savasiyla, Misir’i ele geçirip, kuzeye yönelen Bonapart, Akka’da Osmanli
savunmasini geçemedi (1799). Kusatmayi kaldiran Napolyon geri dönerken,
yerine biraktigi ordu komutanlari da maglûp edildiler. Neticede
Fransizlar Misir’i terk etmek zorunda kaldi(1801). Fransa’yi barisa
zorlayan önemli bir sebeplerden birisi de, Akdeniz’de Rus ve Türk
donanmalarinin is birligi yapmalari, Ingiltere’nin Fransiz savas ve
ticaret gemilerini taciz etmesiydi. Fransa’nin Akdeniz ve Orta Dogu’daki
ticarî menfaatlerinin zedelenmesi onlari barisa zorlamaktaydi.